Informator dla pacjentów przed i po przeszczepie nerki

Redakcja: prof. dr hab. n. med. Piotr Kaliciński

Współpraca: mgr psychol. Anna Jakubowska-Winecka

Warszawa 2004 Wydanie II - wersja elektroniczna

FUJISAWA

INSTYTUT POMNIK - CENTRUM ZDROWIA DZIECKA

FUNDACJA ROZWOJU CHIRURGII DZIECIĘCEJ im. Prof. ZYGMUNTA H. KALACIŃSKIEGO

POLTRANSPLANT

Wersja elektroniczna poradnika umieszczona za zgodą firmy Fujisawa Pharmaceutical Co., Ltd.

     Twoje (Twojego dziecka) nerki są chore i niewydolne. Wiesz już, że potrzebna jest Tobie (Twojemu dziecku) nowa nerka by odzyskać zdrowie. Ta świadomość budzi wiele obaw, ale pamiętaj, że współcześnie przeszczep jest najlepszym sposobem postępowania w niewydolności takich narządów jak nerki, wątroba czy serce.

     Każdego dnia gdzieś na świecie setki skrajnie chorych ludzi dzięki przeszczepieniu zdrowego narządu otrzymują szansę na powrót do aktywnego życia.

      Ludzie posiadają normalnie dwie nerki usytuowane z tyłu, poniżej dolnych żeber. U dorosłych każda nerka ma około 12 cm długości i waży około 180 gramów. Nerki są filtrem organizmu. Oczyszczają one krew dopływającą przez tętnice nerkowe usuwając toksyczne produkty, takie jak mocznik czy kreatynina, pośrednie produkty rozpadu białek.

     Nasza dieta zawiera wiele różnych soli i minera łów niezbędnych dla zdrowia. Jednak nie wszystkie z nich są rzeczywiście potrzebne naszemu organizmowi i to właśnie nerki eliminuj ą te zbędne substancje wraz z moczem. Przez wydalanie zbędnych produktów oraz soli w moczu, nerki utrzymują właściwą zawartość wody w naszym organizmie. Poza tym nerki pełnią jeszcze kilka innych ważnych funkcji:

• produkują hormony (chemiczne substancje biologicznie czynne), które regulują objętość i ciśnienie krwi
• produkują erytropoetynę, hormon stymulujący szpik kostny do produkcji czerwonych krwinek, potrzebnych do transportu tlenu w organizmie 
• produkują witaminę D, która jest bardzo ważna dla właściwego składu kości.

Od chwili zakwalifikowania do przeszczepu nerki dane osobowe i medyczne pacjenta zostaj ą umieszczone na tzw. liście oczekujących na przeszczep zarówno w regionalnym ośrodku transplantacyjnym jak i na tzw. Centralnej Liście Biorców w biurze krajowej organizacji koordynującej pobrania i transplantacje narządów "POLTRANSPLANT".

Czas oczekiwania wynosi przeciętnie od jednego roku do kilku lat, ale jest bardzo różny w indywidualnych przypadkach, w zależności od liczby organów dostępnych do przeszczepu.

Po operacji pacjent zwykle pozostaje w oddziale pooperacyjnym intensywnej opieki medycznej. Jeśli nie ma szczególnych powodów do pozostania tam dłużej już na drugi dzień zostaje przeniesiony do oddziału transplantacyjnego.

     Nie zawsze przeszczepiona nerka podejmuje natychmiastową całkowicie wydolną czynność, dlatego możliwe jest, że pacjent będzie miał wykonanych kilka dializ po operacji. Ten najczęściej chwilowy stan nie powinien być powodem nadmiernego niepokoju chorego, a czynność przeszczepionej nerki stopniowo powraca.

Do czasu wypisu ze szpitala pacjent pozostaje pod ścisłym nadzorem personelu ośrodka transplantacyjnego. Od tej chwili jednak wiele zależy od niego samego. W razie jednak jakichkolwiek niespodziewanych problemów lekarze i pielęgniarki z zespołu są zawsze osiągalni by udzielić informacji i pomocy.

Nareszcie w domu 

     Powrót do domu po transplantacji jest najczęściej szczęśliwą i pełną emocji chwilą, ale uczuciu zadowolenia może towarzyszyć niepokój, a nawet niewielkiego stopnia depresja trwające przez kilka tygodni. Ważne jest aby pacjent uzmysłowił sobie, że zdrowienie jest procesem, który wymaga czasu, wiąże się z przystosowaniem, jakby od nowa, do życia z przeszczepionym narządem i nauczenia się życia w nowych warunkach. Wielu chorych radzi sobie z tymi problemami lepiej dzięki aktywnemu uczestniczeniu w rehabilitacji fizycznej.

     Zwykle po najbardziej trudnym okresie ok. 3 miesięcy od transplantacji niemal wszyscy pacjenci po przeszczepie nerki powracają do normalnej aktywności życiowej, pomimo możliwości wystąpienia problemów związanych z przebytym przeszczepem. Uczą się, pracują, mają rodziny, wychowują dzieci, uczestniczą w życiu społecznym.

Immunosupresja jest niezbędna zawsze u pacjentów po przeszczepach narządów, nawet wiele lat po operacji

     Organizm rozpoznaje przeszczepiony narząd jako obcy i układ odpornościowy reaguje atakiem skierowanym przeciw przeszczepowi. Leki immunosupresyjne mają na celu zapobiec odrzucaniu wątroby, nerki, czy innego przeszczepionego narządu poprzez osłabienie tej reakcji układu odpornościowego. W tym samym jednak czasie leki te powodują, że biorca przeszczepu staje się bardziej wrażliwy na zakażenia. Dlatego też utrzymanie odpowiedniej równowagi pomiędzy działaniem hamującym reakcję odrzucania a utrzymaniem niezbędnych zdolności do obrony przed zakażeniami jest bardzo ważne. Szczęśliwie dawki leków immunosupresyjnych niezbędnych do utrzymania czynności przeszczepu zmniejszają się po upływie pierwszych kilku miesięcy od operacji. Tym niemniej pewna minimalna ilość tych leków pozostaje zawsze potrzebna , nawet wiele lat po transplantacji.

Każdy pacjent, który przeszedł dużą operację może doświadczyć komplikacji pooperacyjnych. Pacjenci po transplantacjach są w grupie szczególnego ryzyka, ponieważ muszą stale otrzymywać leki immunosupresyjne osłabiające ich system odpornościowy i przez to możliwość zwalczania zakażeń. U większości pacjentów występują jakiegoś typu powikłania w pierwszych kilku tygodniach po przeszczepie i nie powinno to być powodem nadmiernego niepokoju

ANTYGENY jakiekolwiek cząsteczki rozpoznawane przez układ odpornościowy, które wywołują odpowiedź organizmu.

ANEMIA zmniejszona zawartość hemoglobiny we krwi.

BAKTERIE małe organizmy (drobnoustroje), które mogą wywoływać choroby.

BILIRUBINA żółto zabarwiona substancja wchodząca w skład żółci powstająca z rozpadu czerwonych krwinek.

BIOPSJA pobranie niewielkiej ilości tkanki do badania mikroskopowego.